De tolkvoorziening

Hoe is de tolkvoorziening geregeld?

In Nederland hebben doven, slechthorenden en doofblinden recht op ondersteuning bij de communicatie. Dat betekent dat iedereen met een auditieve beperking recht heeft op een tolk en gebruik kan maken van de tolkvoorziening. Met een tolkvoorziening hoef je dus niet te betalen voor het inzetten van een tolk. Hierbij kan gekozen worden uit verschillende tolksoorten, bijvoorbeeld: de tolk nederlandse gebarentaal, de NmG-tolk, en de schrijftolk. Door instanties worden deze verschillende tolksoorten over het algemeen benoemd met de term doventolken. De vergoeding van een doventolk is verdeeld over drie verschillende soorten situaties, namelijk werk-, onderwijs- en privésituaties.

De tolkvoorziening valt onder de verantwoordelijkheid van drie ministeries: Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). UWV voert de tolkvoorzieningen voor deze ministeries uit. Zo beslist UWV wie recht heeft op de tolkvoorziening, hoeveel uren iemand toegekend krijgt en voor welke periode. Tolkcontact voert haar dienstverlening uit in opdracht van UWV. Tolkcontact helpt bij de bemiddeling tussen tolkgebruikers en tolken. Daarnaast zorgt Tolkcontact voor de facturatie van tolkopdrachten.

Aanvragen tolkvoorziening

Via Mijn UWV kunt u voor uzelf en voor uw kind een tolkvoorziening aanvragen. U vraagt de voorziening aan voor onderwijs, werk en privésituaties.
Deze gegevens heeft u nodig bij het invullen:

  • uw burgerservicenummer, of dat van uw kind
  • uw DigiD-inlogcode, of die van uw kind

Let op: als u een tolkvoorziening voor uw kind wilt aanvragen, heeft u de DigiD van uw kind nodig. Er is geen minimumleeftijd voor een DigiD. U kunt DigiD aanvragen via digid.nl.

Heeft u meer tolkuren nodig dan de uren die u standaard toegekend krijgt? Dan kunt u extra tolkuren aanvragen. Bij UWV in Utrecht is een speciaal team dat zich bezighoudt met de toekenning van tolkuren. Heeft u nog geen tolkuren of wilt u extra tolkuren aanvragen, klik dan hier.

WERK

Werkt u in loondienst, bent u op zoek naar werk of werk u als (startend) zelfstandige? En heeft u een schrijf- of gebarentolk nodig om uw werk te kunnen doen? Dan kunt u bij UWV een tolkvoorziening aanvragen. UWV vergoedt dan voor een deel van uw werkuren een schrijftolk of gebarentolk.

Wanneer kan ik een tolkvoorziening aanvragen voor mijn werk?

U kunt een schrijf- of gebarentolk aanvragen als:

  • u in loondienst werkt met een vast of tijdelijk contract
  • u geen werk heeft en solliciteert op banen
  • u zelfstandig ondernemer bent of uw eigen bedrijf start

Werkt u bij een sociale werkplaats of via een sociale werkvoorziening? Dan kunt u geen tolkuren aanvragen voor een tolk op uw werk. Ook niet als de sociale werkplaats u bij een ander bedrijf detacheert. Het bedrijf waar u werkt is namelijk verantwoordelijk voor het inzetten van een tolk.

Waar kan ik de tolkuren voor gebruiken tijdens mijn werk?

U bepaalt zelf wanneer u gebruikmaakt van een tolk. Dit kan in de volgende situaties:

  • bij uw werk in loondienst (of bij proefplaatsing). En bij werkzaamheden die hiermee te maken hebben, zoals een training, een opleiding en activiteiten die u voor een vakbond of ondernemingsraad doet
  • bij sollicitatieactiviteiten waarbij persoonlijk contact nodig is. Bijvoorbeeld een sollicitatiegesprek of activiteiten die horen bij uw re-integratie
  • bij uw werk als zelfstandig ondernemer of als u een eigen bedrijf start

Hoelang kan ik de tolkuren voor mijn werk gebruiken?

In loondienst:

  • Als u een tijdelijk contract heeft, krijgt u de tolkvoorziening zolang uw contract duurt. 
  • Duurt uw contract langer dan 12 maanden verandert er niets in uw werksituatie? Dan krijgt u na 12 maanden een brief van UWV waarin staat dat uw nieuwe tolkuren klaarstaan. UWV geeft deze toegekende uren door aan Tolkcontact. 
  • Heeft u een contract voor onbepaalde tijd, dan geldt de voorziening ook voor onbepaalde tijd. Zolang er niets verandert in uw werksituatie, krijgt u ieder jaar automatisch het standaard aantal tolkuren. Voor elk kalenderjaar stuurt UWV hierover een brief. UWV geeft deze toegekende uren door aan Tolkcontact. 
  • Krijgt u een andere baan? Vraag dan opnieuw een tolkvoorziening aan. UWV stuurt u daarna een nieuwe beslissing. 
  • Als het aantal werkuren in uw huidige baan verandert, geeft u dit door met het formulier 'Doorgeven wijzigingen als u een voorziening ontvangt'. UWV berekent dan opnieuw het aantal tolkuren en stuurt u een nieuwe beslissing. 
  • Als u in een jaar niet al uw tolkuren heeft gebruikt, kunt u de overgebleven uren niet meenemen naar het volgende jaar.

Als werkzoekende:

  • Als u geen werk heeft en solliciteert op banen, krijgt u de tolkuren voor de (verwachte) duur van uw sollicitatieactiviteiten. Wij nemen jaarlijks contact met u op om te vragen of u nog gebruik wilt maken van de tolkvoorziening.

Als zelfstandig ondernemer:

  • Start u uw eigen bedrijf, dan krijgt u de eerste 3 jaar het standaard aantal tolkuren.
  • Heeft u de definitieve aanslag van de Belastingdienst van ten minste 3 afgesloten boekjaren gekregen? Dan mag uw gemiddelde jaarinkomen niet hoger zijn dan het normbedrag. 
  • Zolang u zelfstandig onderneemt, krijgt u ieder jaar automatisch het standaard aantal tolkuren. Voor elk kalenderjaar stuurt UWV u hierover een brief. UWV geeft deze toegekende uren door aan Tolkcontact. 
  • Stopt u als zelfstandige en gaat u bijvoorbeeld in loondienst werken? Vraag dan een nieuwe tolkvoorziening aan. UWV stuurt u daarna een nieuwe beslissing. 
  • Als u in een jaar niet al uw tolkuren heeft gebruikt, kunt u de overgebleven uren niet meenemen naar het volgende jaar.

Hoeveel tolkuren vergoedt UWV voor uw werk?

  • voor werk in loondienst: 15% van uw werktijd
  • voor sollicitatieactiviteiten: 15% van de tijd die u besteedt aan deze activiteiten
  • voor werk als (startende) zelfstandige: 25% van uw werktijd

De percentages zijn gemiddelden op jaarbasis.
Heeft u uren afgesproken met uw tolk en zegt u binnen 24 uur voor de start van een opdracht af? Dan trekken wij 50% van deze uren af van uw tolkuren. Bent u uitgenodigd voor een gesprek met 1 van onze medewerkers en heeft u daarbij een tolk nodig? Dan trekken we deze tolkuren niet af van uw tolkuren.

ONDERWIJS

Heeft u of uw kind een schrijf- of gebarentolk nodig bij het volgen van onderwijs? Dan kunt u een tolkvoorziening bij UWV aanvragen. Als u of uw kind een andere opleiding gaat volgen, moet u opnieuw een aanvraag doen. UWV geeft de tolkuren door aan Tolkcontact. Als u niet alle uren in een schooljaar heeft gebruikt, kunt u ze niet meenemen naar het volgende schooljaar.

Wanneer kan ik een tolkvoorziening aanvragen voor onderwijs?

U vraagt een schrijf- of gebarentolk aan in de volgende situaties:

  • U bent (of uw kind is) jonger dan 30 jaar en volgt regulier onderwijs of speciaal onderwijs cluster 1, 3 of 4.
  • U bent ouder dan 30 jaar en u heeft nog recht op studiefinanciering.
  • U ontvangt een Wajong-uitkering en maakt gebruik van het levenlanglerenkrediet.

Waar kan ik de tolkuren voor gebruiken tijdens mijn opleiding?

U bepaalt zelf wanneer u gebruikmaakt van een tolk. Dit kan alleen tijdens:

  • lessen (alle vakken)
  • ouderavonden
  • school- en studiereizen onder leiding van de onderwijsinstelling (wij vergoeden 50% van de tolkuren met een maximum van 4 uur per dag uit de tolkvoorziening voor onderwijs. De andere 50% vergoeden wij uit de tolkvoorziening voor privésituaties)
  • gesprekken met bijvoorbeeld docenten en studiebegeleiders
  • mondelinge examens en mondelinge toelichting op schriftelijke examens
  • groepsactiviteiten (zoals werkgroepen)
  • stages die onderdeel zijn van het lesprogramma

Hoeveel tolkuren vergoedt UWV voor onderwijs?

Afhankelijk van uw opleiding vergoedt UWV jaarlijks een standaard aantal tolkuren:

  • 1.000 tolkuren per jaar voor leerlingen in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en hoger onderwijs.
  • 1.600 tolkuren per jaar voor leerlingen in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo). Dit zijn meer uren, omdat deze leerlingen meer praktijkuren volgen.

Het aantal tolkuren is gebaseerd op het gemiddeld aantal onderwijsuren dat door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is vastgesteld.

PRIVÉ

Heeft u een schrijf- of gebarentolk nodig in uw privésituatie? Dan kunt u een tolkvoorziening aanvragen. Als u deze aanvraagt, heeft u een medische verklaring van een arts of specialist nodig.

Waar kan ik de tolkuren voor gebruiken in mijn privésituatie?

U bepaalt zelf wanneer u een tolk gebruikt. Dit kan in veel situaties, bijvoorbeeld bij:

  • een gesprek met een arts
  • een feestelijke gebeurtenis
  • een begrafenis, crematie of huwelijk
  • een uitstapje of hobby
  • vrijwilligerswerk

Hoelang kan ik mijn tolkuren in privésituaties gebruiken?

U hoeft de tolkvoorziening maar 1 keer aan te vragen. Daarna verlengt UWV automatisch ieder jaar de tolkvoorziening.

Welke tolkuren vergoedt UWV in mijn privésituatie?

  • Bent u doof of slechthorend? Dan vergoedt UWV 30 tolkuren per jaar.
  • Bent u doofblind? Dan vergoedt UWV 168 tolkuren per jaar.

Heeft u al uren afgesproken met uw tolk en zegt u binnen 24 uur voor de start van een opdracht af? Dan trekt UWV deze uren af van uw toegekende tolkuren.

Tolkvoorziening in andere situaties

Teamtolken

Soms is een opdracht zo intensief of lang, dat de tolk geen pauze kan nemen. Dan kunt u een teamtolk inzetten. Twee tolken wisselen elkaar dan elke 15 tot 20 minuten af. Zij ondersteunen elkaar tijdens het tolken en daardoor is de kans op taalfouten kleiner.

U kunt gebruikmaken van een teamtolk als het volgende geldt:

  • in situaties voor werk of onderwijs: de tolkopdracht duurt langer dan 1 uur
  • in privésituaties: de tolkopdracht duurt langer dan 2 uur
  • tijdens de opdracht zijn geen pauzes mogelijk
  • het is niet mogelijk is om van 2 verschillende tolken na elkaar gebruik te maken (bijvoorbeeld: eerst 1,5 uur tolk A, en daarna 1,5 uur tolk B).

Als u gebruikmaakt van een teamtolk, trekken wij de tolkuren van 1 tolk af. Beide tolken kunnen de getolkte uren declareren.
Twijfelt u of uw situatie aan de voorwaarden voor een teamtolk voldoet? Neem dan vooraf contact met ons op.

Tolk op afstand

U kunt ook gebruikmaken van een tolk op afstand. Met uw smartphone of tablet heeft u dan gesprekken van maximaal 20 minuten in gebarentaal of tekst.

Het hangt van uw situatie af hoeveel uur wij vergoeden:

  • Werk en onderwijs: 1 tolkuur per getolkt uur.
  • Privé: 1 tolkuur per 3 getolkte uren. U mag maximaal 15 tolkuren op afstand gebruiken. Wij trekken dan 5 tolkuren van uw tegoed af.

Een tolk krijgt in alle situaties een toeslag van 30%.

Tolk in spoedsituaties

U kunt in spoedsituaties altijd gebruikmaken van een tolk, Ook als uw tolkuren bijna op zijn. U kunt in dat geval 24 uur per dag telefonisch of via sms contact opnemen met Tolkcontact. U vraagt dan achteraf extra tolkuren aan. Wat zijn spoedsituaties? Een spoedgeval is een onverwachte situatie waarop u zich niet heeft kunnen voorbereiden. 

Bijvoorbeeld:

  • Medische situaties met spoed zoals huisarts, ziekenhuis of crisisopvang (GGZ)
  • Sterfgevallen, begrafenissen en crematies
  • Justitiële situaties of politiesituaties met spoed
  • Een examen (theorie of praktijk; niet vallend onder onderwijsuren)
  • Als uw tolk op het laatste moment afgezegd heeft (bijvoorbeeld door ziekte) en u geen vervanging heeft kunnen regelen.

Buitenland

Als u voor uw werk naar het buitenland gaat, kunt u ook tolkuren uit uw tolkvoorziening gebruiken. Vraag hiervoor vooraf toestemming aan UWV. Alleen de tolkuren worden vergoed. Alle overige kosten vergoedt UWV niet. Denk aan reis- en verblijfkosten en andere onkosten.

Reiskosten doofblinden

Bent u doof en blind, of doof en zeer slechtziend? En heeft u uw tolk gevraagd u op te halen of thuis te brengen? Dan mag uw tolk de extra kilometers declareren die meer zijn dan de maximale kilometervergoeding. UWV bepaalt op basis van de omstandigheden of de meer gedeclareerde kilometers redelijk zijn.

Organisaties

Organiseert u als (belangen)organisatie bijeenkomsten voor mensen die een schrijf- of gebarentolk nodig hebben (doven, slechthorenden of doofblinden)? Of zet u zich op een andere manier in voor mensen met een auditieve beperking? Dan kan het handig zijn als u een tolk regelt als er meerdere mensen aanwezig zijn die een tolk nodig hebben.

Wanneer kunt u de tolkuren voor organisaties inzetten?

Tolkuren voor organisaties kunt u alleen inzetten als meerdere tolkgebruikers tegelijkertijd gebruikmaken van dezelfde tolk. Als iemand alleen voor zichzelf een tolk nodig heeft, dan kan dat niet via de tolkuren voor organisaties. Bijvoorbeeld bij een vergadering als maar 1 tolkgebruiker gebruikmaakt van een tolk. De tolkgebruiker kan dan zijn eigen tolkuren (voor privésituaties) inzetten.

Wat zijn de voorwaarden?

Om tolkuren te kunnen krijgen, moet u als organisatie aan de volgende voorwaarden voldoen:

  • Uw organisatie heeft geen winstoogmerk.
  • U kunt aantonen dat u 1 of meer bijeenkomsten organiseert waar u meerdere tolkgebruikers verwacht.
  • U kunt aantonen dat tolkgebruikers tot de doelgroep van deze bijeenkomst(en) horen.

Wanneer kunt u een vergoeding aanvragen?

U kunt meerdere keren per jaar tolkuren aanvragen. U kunt de uren per bijeenkomst aanvragen of voor meerdere bijeenkomsten tegelijk 1 aanvraag doen. De uren verlengt UWV niet automatisch. U moet ze ieder jaar opnieuw aanvragen.

Wijzigingen doorgeven

Verandert er iets in uw situatie? Gaat u bijvoorbeeld minder werken of stopt u met uw opleiding? Dit kan gevolgen hebben voor het aantal tolkuren die u ontvangt. Geef de wijziging aan UWV door binnen 1 week nadat deze bij u bekend is, of bekend had kunnen zijn. Gebruik hiervoor het formulier ‘Doorgeven wijzigingen als u een voorziening ontvangt’.

Wijzigingen die u aan UWV door moet geven:

  • u gaat meer of minder werken
  • u stopt met werken of uw opleiding
  • uw telefoonnummer of e-mailadres wijzigt
  • uw contract wordt verlengd
  • een adreswijziging

Twijfelt u over wat u wel en niet moet doorgeven? Neem dan contact met UWV op.